بازار جهانی تایر در سال ۲۰۲۶ تحت فشار همزمان افزایش قیمت نفت، رشد هزینه مواد اولیه، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و افزایش هزینههای بیمه قرار دارد؛ با این حال، قیمت تایر برای مصرفکنندگان هنوز افزایش شدیدی را تجربه نکرده است. اما این ثبات تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟
به گزارش پارس تایر، بازار جهانی تایر در سال ۲۰۲۶ یکی از پیچیدهترین دورههای اقتصادی و لجستیکی سالهای اخیر را تجربه میکند. افزایش قیمت نفت خام، رشد هزینه مواد پتروشیمی، اختلال در مسیرهای حملونقل دریایی و افزایش هزینه بیمه کشتیها، فشار قابلتوجهی بر زنجیره تأمین تایر وارد کرده است.
با وجود این شرایط، برخلاف بازار سوخت که قیمت آن میتواند در مدت کوتاهی تغییر کند، قیمت تایر هنوز با جهش گستردهای در بازار جهانی مواجه نشده است. گزارش تازه Tire Review به بررسی دلایل این تفاوت پرداخته و نشان میدهد که افزایش هزینههای تولید تایر با تأخیر به مصرفکننده نهایی منتقل میشود.
افزایش قیمت نفت، فشار مستقیم بر هزینه تولید تایر
نفت خام یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر هزینه تولید تایر است. این ماده علاوه بر نقش مستقیم در زنجیره انرژی، در تولید موادی مانند لاستیک مصنوعی، کربنبلک و برخی ترکیبات و چسبهای مورد استفاده در صنعت تایر نقش دارد.
بر اساس دادههای ارائهشده در این گزارش، قیمت نفت خام وستتگزاس اینترمدیت (WTI) در میانه ماه آوریل از ۸۶ دلار عبور کرده است. افزایش قیمت نفت بهطور مستقیم و غیرمستقیم هزینه تولید تایر را افزایش میدهد.
برآوردهای مطرحشده نشان میدهد هر ۱۰ دلار افزایش قیمت نفت میتواند هزینه ساخت یک تایر سواری را حدود ۸ تا ۱۲ درصد افزایش دهد. این موضوع برای تولیدکنندگانی که با خودروسازان و شبکههای توزیع قراردادهای بلندمدت دارند، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا امکان انتقال فوری افزایش هزینهها به مشتریان وجود ندارد.
مواد پتروشیمی هم گرانتر شدهاند
فشار هزینهای تنها به نفت محدود نمیشود. قیمت برخی مواد پتروشیمی مورد استفاده در تولید ترکیبات تایر نیز افزایش یافته و رشد حدود ۱۵ تا ۲۵ درصدی قیمت این مواد، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
در صورت ادامه اختلال در تأمین مواد اولیه، هزینه تولید تایر میتواند بیش از پیش افزایش پیدا کند؛ موضوعی که در نهایت باید خود را در قیمت محصولات جدید نشان دهد.
حملونقل دریایی؛ عامل مهم افزایش هزینه تایر
یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر قیمت تمامشده تایر، هزینه حملونقل است. تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه خاورمیانه و اختلال در مسیرهای کشتیرانی باعث شده بخشی از کشتیها مسیرهای طولانیتری را انتخاب کنند.
تغییر مسیر برخی کشتیها به سمت دماغه امید نیک، زمان سفر و مصرف سوخت را افزایش داده و هزینه حمل کالا را بالا برده است. همزمان، افزایش ریسکهای امنیتی باعث رشد هزینه بیمه حملونقل دریایی شده است.
بر اساس اطلاعات مطرحشده در گزارش، هزینه بیمه مرتبط با ریسک جنگ بیش از دو برابر افزایش یافته و به حدود ۰.۵ درصد ارزش کشتی رسیده است. برای سفرهای دریایی بزرگ، همین رقم میتواند هزینهای چند صد هزار دلاری ایجاد کند.
از سوی دیگر، قیمت سوخت مورد استفاده کشتیها نیز افزایش یافته و رشد حدود ۳۵ درصدی آن فشار بیشتری بر شرکتهای حملونقل وارد کرده است. بخشی از این افزایش هزینه در نهایت به تولیدکنندگان و واردکنندگان منتقل میشود.
تایرهای وارداتی از آسیا بیشتر تحت فشار هستند
تأثیر افزایش هزینه حملونقل برای تایرهایی که از کشورهای آسیایی وارد بازارهای مختلف میشوند، میتواند محسوستر باشد. طولانیتر شدن مسیرهای حمل، افزایش هزینه سوخت و بیمه و همچنین احتمال تأخیر در تحویل، هزینه نهایی واردات را افزایش میدهد.
در چنین شرایطی، یکی از نگرانیهای اصلی فروشندگان کمبود موجودی یا Stockout است. زمانی که یک سایز یا مدل تایر در بازار موجود نباشد، فروشنده علاوه بر از دست دادن فروش، ممکن است مشتری خود را نیز به رقیب واگذار کند.
چرا قیمت تایر هنوز افزایش شدیدی نداشته است؟
با وجود تمام این فشارها، سؤال اصلی این است که چرا مصرفکننده هنوز افزایش شدید قیمت تایر را احساس نکرده است؟
پاسخ را باید در زمانبندی تولید، واردات و گردش موجودی انبارها جستوجو کرد.
تایرهایی که امروز در بازار به فروش میرسند، لزوماً با هزینههای فعلی تولید نشدهاند. بسیاری از این محصولات پیش از افزایش قیمت نفت، مواد اولیه و هزینه حملونقل تولید و وارد انبار شدهاند.
بنابراین تا زمانی که موجودی قدیمی با هزینه تمامشده پایینتر در بازار وجود داشته باشد، فروشندگان و توزیعکنندگان الزاماً نیازی به افزایش فوری قیمت ندارند.
قراردادهای بلندمدت مانع افزایش سریع قیمت میشوند
عامل دیگر، قراردادهای بلندمدت میان تولیدکنندگان، خودروسازان و شبکههای توزیع است. این قراردادها باعث میشوند تغییرات هزینه تولید با تأخیر بیشتری به قیمت نهایی منتقل شوند.
به همین دلیل، برخلاف بنزین که قیمت آن میتواند در واکنش به تغییرات بازار نفت بهسرعت تغییر کند، قیمت تایر معمولاً با فاصله زمانی بیشتری نسبت به تغییرات هزینههای تولید واکنش نشان میدهد.
رقابت در بازار تایر نیز افزایش قیمت را به تأخیر انداخته است
رقابت شدید میان برندها و تولیدکنندگان تایر نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر است. شرکتها برای حفظ سهم بازار و جلوگیری از از دست دادن مشتری، ممکن است بخشی از افزایش هزینهها را برای مدتی جذب کنند و افزایش قیمت را به تعویق بیندازند.
این موضوع باعث میشود فاصلهای میان هزینه واقعی تولید تایر و قیمت فروش به مصرفکننده ایجاد شود.
اما این فاصله نمیتواند برای همیشه ادامه داشته باشد.
آیا قیمت تایر بهزودی افزایش پیدا میکند؟
بر اساس تحلیل مطرحشده در گزارش، فشار هزینهای در زنجیره تأمین تایر در حال افزایش است و فاصله میان هزینه تولید و قیمت مصرفکننده به تدریج در حال کاهش است.
در صورت ادامه شرایط فعلی، بازار میتواند شاهد افزایش قیمت تایر در ماههای آینده باشد. البته این افزایش لزوماً تنها به شکل بالا رفتن قیمت روی برچسب محصول ظاهر نخواهد شد.
تولیدکنندگان ممکن است به جای افزایش مستقیم قیمت، مشوقهای فروش را کاهش دهند، تخفیفها را محدود کنند یا تمرکز خود را به سمت تایرها و محصولات با حاشیه سود بالاتر تغییر دهند.
برای فروشندگان نیز نخستین نشانه تغییر شرایط ممکن است با ورود محمولههای جدید و گرانتر ظاهر شود. پس از آن، در صورت تداوم فشارهای زنجیره تأمین، احتمال کمبود برخی سایزها یا مدلهای خاص نیز افزایش خواهد یافت.
جمعبندی؛ ثبات فعلی قیمت تایر موقتی است؟
بازار جهانی تایر در حال حاضر میان دو واقعیت متفاوت قرار گرفته است: از یک سو هزینههای تولید، مواد اولیه و حملونقل افزایش یافته و از سوی دیگر، قیمت مصرفکننده هنوز به همان سرعت واکنش نشان نداده است.
موجودیهای قدیمی، قراردادهای بلندمدت و رقابت شدید بازار مهمترین دلایلی هستند که افزایش هزینهها را با تأخیر به مصرفکننده منتقل کردهاند.
با این حال، اگر قیمت نفت، مواد پتروشیمی و حملونقل در سطوح بالا باقی بماند، ورود موجودیهای جدید با هزینه بالاتر میتواند این معادله را تغییر دهد.
در نتیجه، ثبات فعلی قیمت تایر را نمیتوان الزاماً نشانه نبود فشار هزینهای در صنعت دانست؛ بلکه ممکن است این ثبات، فاصله زمانی میان افزایش هزینههای زنجیره تأمین و انعکاس آن در قیمت نهایی تایر باشد./ دنیای خودرو