بازار لاستیک کشور پس از اجرای سیاست تکنرخی شدن ارز و حذف ارز ترجیحی، با موجی از افزایش قیمت و ناهماهنگی در عرضه مواجه شده است؛ وضعیتی که از بهمنماه آغاز شد و همچنان نشانه روشنی از بازگشت ثبات در آن دیده نمیشود.
به گزارش پارس تایر، با اجرای سیاست جدید ارزی، هزینه تأمین مواد اولیه وارداتی برای تولیدکنندگان تایر بهطور قابل توجهی افزایش یافت. صنعت تایر که وابستگی بالایی به مواد اولیه خارجی دارد، خیلی زود اثر این تغییر را در بهای تمامشده تولید احساس کرد. طبق اعلام رسمی یکی از شرکتهای تایرسازی، حذف ارز ترجیحی موجب رشد حدود ۶۴ درصدی هزینه تولید شده و در پی آن، قیمت تایر رادیال سواری ۳۵ درصد افزایش یافته است. هرچند این افزایش قیمت بهطور کامل رشد هزینهها را جبران نکرد، اما جرقه نخستین شوک قیمتی در بازار را زد.
در ادامه، انجمن صنفی صنعت تایر نیز از افزایش متوسط ۱۵ درصدی قیمت انواع لاستیک از نیمه بهمنماه خبر داد؛ تصمیمی که بهعنوان موج دوم گرانی، انتظارات تورمی را در بازار تقویت کرد و موجب شد بازار وارد فاز جدیدی از بیثباتی شود.
تداوم دو نرخی بودن بازار لاستیک
بررسیهای میدانی نشان میدهد بازار لاستیک اکنون با پدیده «دو نرخی بودن» روبهرو است. در بسیاری از فروشگاهها، یک سایز مشخص تایر با قیمتهای متفاوت عرضه میشود. علت اصلی این اختلاف، تفاوت در زمان تأمین کالا و موجودی انبارهاست. فروشندگانی که پیش از افزایش قیمتها اقدام به خرید کردهاند، هنوز میتوانند محصولات خود را با نرخهای پایینتر عرضه کنند؛ در حالی که موجودیهای جدید با هزینه بالاتر وارد بازار شدهاند و ناگزیر با قیمت بیشتری فروخته میشوند.
علاوه بر این، تاریخ تولید تایر نیز در اختلاف قیمتها نقش دارد. لاستیکهای تولید سال گذشته که با هزینه کمتر تولید شدهاند، همچنان در بازار حضور دارند، در حالی که تولیدات جدید با مواد اولیه گرانتر و ارز تکنرخی، قیمت بالاتری دارند. این همزمانی عرضه قدیم و جدید، دامنه قیمتی گستردهای ایجاد کرده است.
تنوع مدلها؛ عامل پنهان اختلاف قیمت
کارشناسان تأکید میکنند تمام اختلاف قیمتها به معنای عرضه یک محصول واحد با نرخهای متفاوت نیست. هر برند برای یک سایز مشخص، مدلهای متنوعی با طرح آج، فناوری ساخت و سطح عملکرد متفاوت عرضه میکند. تفاوت در کیفیت مواد، تکنولوژی تولید و کاربری تایر (شهری، جادهای یا چهارفصل) نیز میتواند قیمتها را تغییر دهد. با این حال، نبود اطلاعرسانی شفاف، این تفاوتهای فنی را برای مصرفکننده مبهم کرده است.
چالش اعتماد مصرفکننده
دو نرخی بودن بازار و نبود شفافیت کافی، قدرت تصمیمگیری خریداران را کاهش داده است. بسیاری از مصرفکنندگان در مواجهه با اختلاف قیمتها نمیدانند تفاوت ناشی از کیفیت است یا نتیجه آشفتگی بازار. این ابهام، رفتارهای هیجانی در خرید را افزایش داده و خود به عاملی برای تداوم نوسانات تبدیل شده است.
راهکار بازگشت ثبات به بازار تایر
فعالان صنف معتقدند شفافسازی در نظام توزیع، ثبت دقیق موجودیها، اعلام رسمی قیمتهای مصوب و نظارت مستمر بر عرضه میتواند به کاهش فاصله قیمتی کمک کند. اطلاعرسانی دقیق درباره تاریخ تولید، مدل و مشخصات فنی تایر نیز به مصرفکننده امکان مقایسه آگاهانه میدهد و از شکلگیری سوءبرداشت در بازار جلوگیری میکند.
در مجموع، بازار لاستیک پس از حذف ارز ترجیحی وارد دورهای پرچالش شده است؛ دورهای که با افزایش ۳۵ درصدی برخی محصولات و رشد متوسط ۱۵ درصدی قیمتها همراه بود و اکنون به شکلگیری بازاری با دامنه قیمتی گسترده و عرضه دو نرخی انجامیده است. بازگشت ثبات به این بازار، بیش از هر چیز نیازمند شفافیت، نظارت و هماهنگی در زنجیره تولید تا توزیع است./ وانا