زلزله در زنجیرهتأمین جهانی تایر؛ جنگ، بحران در تنگه هرمز و قوانین جدید اروپا قیمت لاستیک را در سال ۲۰۲۶ دگرگون کرد.
به گزارش پارس تایر، سال ۲۰۲۶ به یکی از مهمترین و پرچالشترین سالها برای صنعت جهانی تایر تبدیل شده است؛ سالی که همزمان با تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، افزایش هزینه مواد اولیه و اجرای مقررات سختگیرانه زیستمحیطی، ساختار زنجیرهتأمین و قیمتگذاری تایر در سراسر جهان را دستخوش تغییرات اساسی کرده است. تحلیلگران هشدار میدهند که این تحولات، تنها یک نوسان کوتاهمدت نیست، بلکه آغاز دورهای جدید برای تولیدکنندگان و بازار جهانی لاستیک خواهد بود.
بررسیها نشان میدهد تاکنون نزدیک به ۷۰ تولیدکننده تایر در جهان برای جبران رشد هزینههای تولید، افزایش قیمت محصولات خود را اعلام کردهاند. بسیاری از شرکتها نیز همزمان در حال بازطراحی زنجیرهتأمین، انتقال ظرفیت تولید و سرمایهگذاری در فناوریهای پایدار هستند تا بتوانند با شرایط جدید بازار و الزامات زیستمحیطی سازگار شوند.
محدودیت در تردد از تنگه هرمز
یکی از مهمترین عوامل این تغییرات، بحران ژئوپلیتیکی ناشی از رویارویی نظامی ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ میان ایالات متحده و ایران و اعلام محدودیت در تردد از تنگه هرمز بود. این گذرگاه که حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند، نقش تعیینکنندهای در قیمت مواد اولیه صنعت تایر از جمله لاستیک مصنوعی، کربن سیاه و سایر مشتقات نفتی دارد. افزایش بیش از ۱۰ درصدی قیمت نفت برنت و عبور آن از مرز ۸۲ دلار در هر بشکه، موج جدیدی از افزایش هزینهها را در کل زنجیره ارزش صنعت لاستیک ایجاد کرد.
مقررات جدید اتحادیه اروپا
در کنار این بحران، تولیدکنندگان تایر با فشار فزاینده مقررات جدید اتحادیه اروپا نیز روبهرو هستند. اجرای کامل سازوکار تنظیم مرز کربن (CBAM) و مقررات مقابله با جنگلزدایی (EUDR) از سال ۲۰۲۷، شرکتها را ملزم میکند انتشار کربن در کل زنجیرهتأمین را کنترل کرده و منشأ پایدار مواد اولیه بهویژه لاستیک طبیعی را اثبات کنند. برآوردهای صنعتی نشان میدهد رعایت این الزامات میتواند هزینه تولید برخی شرکتها را بین ۱۲ تا ۱۸ درصد افزایش دهد.
در واکنش به این شرایط، تولیدکنندگان بزرگ جهان سه راهبرد اصلی را دنبال میکنند؛ تنوعبخشی به زنجیرهتأمین، توسعه سرمایهگذاری در پروژههای پایداری و اصلاح سیاستهای قیمتگذاری. همچنین استفاده از لاستیکهای مصنوعی زیستپایه تولیدشده از نیشکر و سایر منابع تجدیدپذیر، بهعنوان راهکاری برای کاهش وابستگی به مشتقات نفتی خاورمیانه، با سرعت بیشتری در حال گسترش است.
مقصد سرمایهگذاریهای جدید صنعت تایر
از سوی دیگر، جنوب شرق آسیا به مهمترین مقصد سرمایهگذاریهای جدید صنعت تایر تبدیل شده است. کشورهایی مانند کامبوج با بهرهگیری از مزایای توافق تجاری RCEP، در حال تبدیل شدن به قطبهای جدید تولید هستند و پیشبینی میشود ظرفیت تولید سالانه این کشور تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود ۶۵ میلیون حلقه تایر برسد؛ ظرفیتی که میتواند بخشی از نیاز بازارهای بزرگ جهان را بدون مواجهه با تعرفههای سنگین تأمین کند.
افزایش قیمت در بازارهای جهانی
در حوزه قیمتگذاری نیز بازار جهانی شاهد موجی کمسابقه بوده است. تنها در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از ۸۰ اطلاعیه افزایش قیمت از سوی حدود ۷۰ تولیدکننده منتشر شده و قیمت محصولات در خطوط مختلف بین ۳ تا ۷ درصد افزایش یافته است. این رشد، نتیجه افزایش ۱۵ تا ۲۲ درصدی هزینه مواد اولیه، رشد ۱۸ تا ۲۵ درصدی هزینه انرژی و افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی هزینه حملونقل در مسیرهای مرتبط با خاورمیانه است.
کارشناسان معتقدند این افزایش قیمتها مقطعی نیست و صنعت جهانی تایر وارد دورهای از بازآرایی ساختاری شده است؛ دورهای که در آن شرکتهای برخوردار از زنجیرهتأمین متنوع، فناوریهای نوین و برنامههای پایداری، مزیت رقابتی بیشتری خواهند داشت. پیشبینی میشود نیمه دوم سال ۲۰۲۶ نیز با ادامه نوسانات قیمت، تغییر مسیرهای تجاری و سرمایهگذاریهای جدید در تولید همراه باشد؛ تحولاتی که آینده بازار جهانی تایر را برای سالهای پیش رو رقم خواهند زد./ دنیای خودرو