بسیاری از رانندگان جوان در سطح کلی میدانند تایرهای فرسوده یا کمباد خطرناک هستند، اما در عمل از نحوه صحیح بازبینی و نگهداری آنها مطمئن نیستند.
به گزارش پارس تایر، رانندگی ایمن فقط به رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، شناخت تابلوها و مهارت کنترل فرمان محدود نمیشود؛ بلکه مراقبت از قطعات حیاتی خودرو، بهویژه تایرها، نقش تعیینکنندهای در حفظ جان سرنشینان دارد. بااینحال، نتایج پژوهشهای اخیر در صنعت تایر و ایمنی جادهای نشان میدهد که بسیاری از رانندگان جوان، با وجود آگاهی نسبی از خطرات تایرهای فرسوده و کمباد، اطلاعات و مهارت کافی برای بررسی و نگهداری صحیح آنها ندارند.
چهار حلقه تایر تنها نقاط تماس خودرو با سطح جاده هستند و وضعیت آنها مستقیما بر ترمزگیری، فرمانپذیری، چسبندگی خودرو، مصرف سوخت و احتمال بروز حوادث جادهای تأثیر میگذارد. به همین دلیل، بررسی منظم فشار باد، عمق آج و سلامت ظاهری تایرها باید به یکی از عادتهای اصلی رانندگان، بهخصوص افراد تازهکار، تبدیل شود.
مشغلههای روزمره؛ مانعی برای یادگیری اصول نگهداری تایر خودرو
بخش قابلتوجهی از رانندگان تازهکار را دانشجویان و جوانانی تشکیل میدهند که همزمان با ورود به دنیای رانندگی، مشغول تحصیل، کار و مدیریت مسئولیتهای روزمره خود هستند. در چنین شرایطی، کارهایی مانند کنترل فشار باد تایر، بررسی آج لاستیکها و مطالعه دفترچه راهنمای خودرو معمولا در اولویتهای پایینتری قرار میگیرند.
این در حالی است که بیتوجهی به همین بررسیهای ساده میتواند به مشکلات جدیتری مانند افزایش مصرف سوخت، کاهش چسبندگی، طولانیتر شدن مسافت ترمزگیری و حتی ترکیدن تایر در مسیر منجر شود.
کارشناسان معتقدند آموزش اصول اولیه نگهداری خودرو باید از همان ماههای نخست رانندگی آغاز شود تا رانندگان جوان بتوانند پیش از بروز مشکلات فنی، علائم اولیه فرسودگی یا افت فشار باد تایر را تشخیص دهند.
آمار نگرانکننده از آگاهی رانندگان جوان درباره سلامت تایر
یکی از مطالعات قابلتوجه در این زمینه، پژوهش مشترک سازمان ایمنی تایر بریتانیا (TyreSafe) و انجمن خودرو بریتانیا (AA) در سال ۲۰۲۵ است که با مشارکت بیش از ۲۲ هزار راننده انجام شده است.
بر اساس نتایج این تحقیق، درحالیکه ۶۸ درصد رانندگان ۵۵ تا ۶۴ ساله میدانند مسئولیت قانونی اطمینان از سلامت و استاندارد بودن تایرها بر عهده راننده است، این آگاهی در میان رانندگان جوان ۱۸ تا ۲۴ سال به تنها ۴۳ درصد میرسد.
این اختلاف نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از رانندگان تازهکار هنوز با مسئولیتهای قانونی و فنی خود در زمینه نگهداری تایر آشنایی کافی ندارند.
از سوی دیگر، تنها ۵۷ درصد از کل شرکتکنندگان در این نظرسنجی از حداقل عمق آج قانونی تایر، یعنی ۱.۶ میلیمتر، اطلاع داشتند. ۲۸ درصد پاسخ اشتباه داده بودند و ۱۵ درصد نیز اطلاعاتی درباره این استاندارد نداشتند.
بررسی فشار باد تایر؛ فاصله زیاد میان دانستن و عمل کردن
یکی از نکات جالب توجه در این پژوهش، اختلاف میان میزان آگاهی رانندگان و رفتار واقعی آنها در نگهداری تایر خودرو است.
بر اساس آمار منتشرشده، ۹۶ درصد رانندگان اعلام کردهاند که روش بررسی فشار باد تایر را میدانند؛ اما تنها ۳۰ درصد آنها طی هفته گذشته فشار باد تایرهای خود را کنترل کردهاند.
وضعیت بررسی عمق آج نیز چندان متفاوت نیست. تنها ۱۹ درصد رانندگان حداقل هفتهای یکبار آج تایرهای خود را بررسی میکنند؛ درحالیکه ۱۵ درصد اعلام کردهاند هرگز این کار را انجام نمیدهند یا فاصله میان بررسیهای آنها بیش از شش ماه است.
این آمار نشان میدهد که آشنایی با روش نگهداری تایر لزوما به معنای انجام منظم آن نیست.
رانندگان باید توجه داشته باشند که فشار باد تایر بهمرور زمان کاهش پیدا میکند و تغییرات دمای محیط نیز بر آن تأثیرگذار است. بنابراین، کنترل فشار باد نباید صرفا به زمان روشن شدن چراغ هشدار TPMS موکول شود.
اعتماد بیش از حد به سیستم TPMS؛ اشتباهی که میتواند خطرساز شود
سیستم پایش فشار باد تایر (TPMS) یکی از فناوریهای مهم ایمنی در خودروهای امروزی است که راننده را از کاهش غیرعادی فشار باد تایرها مطلع میکند. بااینحال، برخی رانندگان تازهکار تصور میکنند وجود این سیستم به معنای بینیازی از بررسی دستی و چشمی تایرهاست.
درحالیکه TPMS نمیتواند تمام مشکلات تایر را شناسایی کند. بریدگی دیواره، برآمدگی، ترکخوردگی، آسیبهای ناشی از برخورد با موانع و سایش نامتقارن آج از جمله مواردی هستند که ممکن است بدون هشدار این سیستم ایجاد شوند.
اشتباه رایج دیگر، استفاده از عدد درجشده روی دیواره تایر بهعنوان فشار باد استاندارد خودرو است. عدد روی دیواره معمولا حداکثر فشار مجاز تایر را نشان میدهد و لزوما فشار پیشنهادی برای استفاده روزمره نیست.
برای اطلاع از فشار باد مناسب، باید به برچسب مشخصات خودرو که معمولا روی ستون درِ راننده نصب شده یا اطلاعات دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کرد.
عمق آج تایر؛ استانداردی حیاتی برای رانندگی ایمن در جاده خیس
عمق آج یکی از مهمترین شاخصهای سلامت و عملکرد تایر است. آجها به تخلیه آب از زیر تایر کمک میکنند و نقش مهمی در حفظ چسبندگی خودرو، بهخصوص هنگام رانندگی در مسیرهای خیس، دارند.
حداقل عمق آج قانونی در بریتانیا ۱.۶ میلیمتر است؛ اما رسیدن به این عدد به معنای حفظ عملکرد ایدهآل تایر در تمام شرایط رانندگی نیست. با کاهش عمق آج، توانایی تایر برای تخلیه آب کاهش پیدا میکند و احتمال لغزش و پدیده آبپیمایی (Aquaplaning) افزایش مییابد.
نکته قابلتوجه این است که طبق نتایج نظرسنجی سال ۲۰۲۵، ۹۸ درصد شرکتکنندگان میدانستند تایر فرسوده میتواند مسافت توقف خودرو در جاده خیس را افزایش دهد؛ اما آگاهی از خطر بهتنهایی برای پیشگیری از حادثه کافی نیست.
به همین دلیل، آموزش عملی نحوه بررسی آج تایر باید بخشی از برنامه آموزش رانندگی باشد؛ نه اینکه صرفا به حفظ چند عدد و قانون در آزمون آییننامه محدود شود.
چگونه از سلامت تایر خودرو مطمئن شویم؟
برای جلوگیری از فرسودگی زودهنگام تایرها و کاهش خطر حوادث جادهای، رعایت چند نکته ساده میتواند تأثیر قابلتوجهی داشته باشد:
- کنترل فشار باد: حداقل ماهی یکبار و پیش از سفرهای طولانی، فشار باد هر چهار تایر را در حالت سرد بررسی کنید.
- بررسی عمق آج: عمق آج تایرها را بهصورت منظم کنترل کنید و در صورت مشاهده سایش بیش از حد، برای تعویض آنها اقدام کنید.
- بازبینی ظاهری تایر: وجود ترک، بریدگی، برآمدگی و سایش غیرعادی را جدی بگیرید.
- بررسی تایر زاپاس: از سلامت و فشار باد تایر زاپاس نیز اطمینان حاصل کنید.
- استفاده از فشار باد استاندارد: فشار باد توصیهشده توسط خودروساز را ملاک قرار دهید، نه حداکثر فشار درجشده روی دیواره تایر.
- بازبینی پیش از سفر: قبل از سفرهای جادهای، وضعیت کلی تایرها را دوباره بررسی کنید.
آموزش نگهداری تایر؛ ضرورتی برای نسل جدید رانندگان
به گفته کارشناسان حوزه آموزش رانندگی، اطلاعات فنی زمانی بهتر در ذهن افراد تثبیت میشوند که پیش از مواجهه با شرایط اضطراری، بهصورت عملی آموزش داده شوند.
رانندگان جوان باید بدانند که سلامت تایر فقط یک موضوع فنی یا هزینه نگهداری خودرو نیست؛ بلکه مستقیما با ایمنی خودشان، سرنشینان و سایر کاربران جاده ارتباط دارد.
ایجاد عادتهایی مانند کنترل ماهانه فشار باد، بررسی عمق آج و بازبینی ظاهری تایرها میتواند فاصله میان آگاهی و عملکرد واقعی را کاهش دهد.
در نهایت، همانطور که یادگیری قوانین راهنمایی و رانندگی برای شروع رانندگی ضروری است، شناخت اصول نگهداری تایر نیز باید به یکی از مهارتهای پایه هر راننده تبدیل شود؛ چراکه ایمنی در جاده از محل تماس خودرو با آسفالت آغاز میشود.
